Je hond heeft regelmatig een borrelende buik. Je kat heeft wisselende ontlasting. Misschien heb je al eens gehoord dat dit aan de darmflora kan liggen. Maar wat is die darmflora eigenlijk? En wat kun je ermee als eigenaar?
In de darmen leven allerlei micro-organismen, waaronder bacteriën. Samen met hun erfelijk materiaal en leefomgeving worden ze vaak het darmmicrobioom genoemd. Darmflora is de bekendere term die je waarschijnlijk vaker tegenkomt.
Dat microbioom hoort bij een gezonde darm. Het helpt bij het verwerken van bepaalde voedingsbestanddelen en werkt samen met de darmwand en het afweersysteem.
Wat doet het darmmicrobioom?
De darmen doen veel meer dan eten verteren. Ze nemen voedingsstoffen op en vormen een grens tussen de darminhoud en het lichaam. Het microbioom maakt deel uit van die darmomgeving.
🥣 Het helpt voedingsbestanddelen verwerken.
Sommige vezels worden door darmbacteriën afgebroken. Daarbij ontstaan stoffen die onder andere als energiebron voor darmcellen kunnen dienen.
🛡️ Het ondersteunt de bescherming in de darm.
De aanwezige micro-organismen nemen ruimte in en gebruiken voedingsstoffen. Daarmee helpen ze voorkomen dat ongewenste micro-organismen zomaar de overhand krijgen.
💙 Het werkt samen met het afweersysteem.
De darmwand, het microbioom en de lokale afweer staan voortdurend met elkaar in contact. Een goed functionerende darmomgeving is daarom belangrijk voor meer dan alleen de ontlasting.
Ieder dier heeft een eigen darmmicrobioom
Het microbioom van jouw hond is niet precies hetzelfde als dat van de hond van de buren. Ook tussen honden en katten bestaan verschillen.
Leeftijd, voeding, leefomgeving, gezondheid en medicijngebruik kunnen invloed hebben op de samenstelling. Het microbioom verandert bovendien gedurende het leven.
Dat betekent ook dat er geen standaard toevoeging of voedingsadvies is waarmee je bij ieder dier hetzelfde resultaat bereikt. Wat passend is, hangt af van jouw hond of kat en van wat er verder speelt.
Wanneer verdient de darmgezondheid extra aandacht?
Terugkerende diarree, veel winderigheid, braken of wisselende ontlasting zijn redenen om verder te kijken. Ook veranderingen in eetlust, gewicht of hoe een dier zijn voeding verdraagt, zijn belangrijke informatie.
Toch kun je aan deze klachten niet zien hoe het microbioom is samengesteld. Een borrelende buik bewijst geen verstoorde darmflora. Dezelfde klachten kunnen verschillende oorzaken hebben.
Blijven klachten terugkomen? Laat je hond of kat dan onderzoeken door de dierenarts. Vooral bij bloedverlies, aanhoudend braken, niet eten, duidelijke sloomheid of gewichtsverlies is het belangrijk om niet alleen met voeding te blijven proberen.
Wat kan het darmmicrobioom beïnvloeden?
* Voeding en veranderingen in voeding
Wat jouw hond of kat eet, bepaalt mede welke voedingsstoffen in de darm beschikbaar komen. Dat heeft invloed op de micro-organismen die daar leven.
Een plotselinge voerwissel kan daarom onrust geven. Zeker bij een dier met gevoelige darmen is het verstandig om veranderingen rustig op te bouwen en te volgen hoe ze worden verdragen.
Ook snacks, kauwproducten en tafelrestjes tellen mee. Alleen naar de hoofdmaaltijd kijken geeft geen compleet beeld.
* Medicatie en ziekte
Antibiotica kunnen naast de bacteriën waarop de behandeling gericht is ook andere darmbacteriën beïnvloeden. Soms is zo’n behandeling noodzakelijk. Verander of stop voorgeschreven medicatie daarom niet zelf.
Daarnaast kunnen darmaandoeningen, infecties en veranderingen in de vertering invloed hebben op de darmomgeving. Een aanhoudend probleem vraagt dus om meer dan alleen iets toevoegen aan de maaltijd.
* Spanning en dagelijks leven
Darmen en hersenen communiceren met elkaar. Spanning kan bijvoorbeeld invloed hebben op de darmbeweging en op het eetgedrag.
Daarom kijk ik ook naar rust, herstel, dagelijkse prikkels en de omstandigheden rond het eten. Een rustige eetplek en een voorspelbaar dagritme kunnen onderdeel zijn van de begeleiding.
Dat betekent niet dat darmklachten “alleen stress” zijn. Het dagelijks leven is één onderdeel van het geheel.
Hoe ondersteun je de darmgezondheid?
Begin met een passende, volwaardige voeding die jouw dier goed verdraagt. Dat is de basis. Kijk daarnaast naar de hoeveelheid, de maaltijden en alles wat tussendoor wordt gegeven.
Voer veranderingen één voor één door. Als je tegelijk nieuwe voeding, verschillende extra’s en supplementen introduceert, is achteraf moeilijk te beoordelen waarop je dier reageert.
Bepaalde vezels kunnen als voeding dienen voor darmbacteriën. Dat worden ook wel prebiotische vezels genoemd. Maar meer vezels is niet automatisch beter. Het soort, de hoeveelheid en de verdraagbaarheid moeten passen bij jouw hond of kat.
Bij een gevoelig dier kan een kleine verandering al merkbaar zijn. Rustig opbouwen en observeren geeft meer informatie dan steeds iets nieuws proberen.
Is probiotica altijd nodig?
Nee. Probiotica zijn levende micro-organismen die worden toegediend met het doel een gezondheidsvoordeel te geven. Dat is iets anders dan prebiotica, die als voeding voor bepaalde darmbacteriën dienen.
Of probiotica zinvol zijn, hangt onder andere af van de situatie en het gebruikte product. Het is geen automatische oplossing voor iedere hond of kat met dunne ontlasting.
In mijn begeleiding kijk ik eerst naar de voeding, de klachten, de voorgeschiedenis en het dagelijks welzijn. Van daaruit bepaal ik welke ondersteuning passend is.
Waar kun je thuis op letten?
Je hoeft het microbioom niet te kunnen zien om veranderingen bij jouw dier bij te houden. Let bijvoorbeeld op:
- De stevigheid, frequentie en hoeveelheid van de ontlasting.
- Braken, winderigheid of buikongemak.
- Eetlust en het verdragen van maaltijden.
- Gewicht, energie en gedrag.
- Veranderingen in voeding, medicatie of dagelijkse routine.
Een eenvoudig dagboek kan helpen om patronen te herkennen. Noteer wat je geeft en wat je opmerkt, zonder op basis van één mindere dag meteen conclusies te trekken.
Wat betekent dit voor jouw hond of kat?
Een gezonde darmomgeving vraagt om een passende basis en aandacht voor het hele dier. Voeding speelt daarin een belangrijke rol, maar ook gezondheid, medicatie, rust en herstel tellen mee.
Met een duidelijk overzicht kun je gerichter bepalen wat nodig is. Soms is dat een voedingsaanpassing. Soms eerst verder onderzoek. En soms vooral minder tegelijk veranderen.
Heb je vragen over de voeding of darmgezondheid van jouw hond of kat? Ik bied online voedingsbegeleiding en kijk graag met je mee naar een aanpak die past bij jouw dier en die thuis haalbaar is.
Deze blog geeft algemene informatie. Bij aanhoudende klachten, een aandoening, medicijngebruik of medische dieetvoeding is individueel advies nodig. Overleg met je dierenarts voordat je de voeding of behandeling verandert.