Een scheutje zalmolie over het eten van je hond of kat. Misschien geef je het voor de vacht, of omdat je hebt gehoord dat omega 3 goed is voor de gewrichten. Maar wat doet omega 3 eigenlijk? En maakt het uit welke olie je gebruikt?
Niet iedere olie heeft dezelfde samenstelling. Ook de kwaliteit en de manier waarop je de olie bewaart, verdienen aandacht.
Wat is omega 3?
Omega 3 is een groep vetzuren. Voor honden en katten zijn onder andere EPA en DHA van belang. Deze komen voor in visolie en algenolie.
Vetzuren zijn meer dan een energiebron. EPA en DHA worden ingebouwd in celmembranen: het buitenste laagje van lichaamscellen. Daar hebben ze invloed op de werking van cellen. Ze spelen ook een rol bij ontstekingsreacties, de hersenen en het gezichtsvermogen.
Een ander omega 3-vetzuur is ALA. Dit zit bijvoorbeeld in lijnzaadolie. Honden en katten kunnen ALA maar beperkt omzetten naar EPA en DHA. Een plantaardige olie met ALA is daarom geen gelijkwaardige vervanging voor een olie die EPA en DHA rechtstreeks levert.
Wat doen EPA en DHA?
EPA en ontstekingsreacties
Ontstekingsreacties horen bij de afweer van het lichaam. Ze helpen bijvoorbeeld bij de reactie op beschadiging. Het is ook belangrijk dat zo’n reactie weer wordt afgeremd en beëindigd.
Het lichaam gebruikt EPA om stoffen te maken die deze processen helpen regelen. Daarom is EPA relevant voor onder andere de huid en gewrichten.
Dat betekent niet dat een scheutje olie een ontsteking of aandoening verhelpt. Bij klachten blijven onderzoek en passende behandeling nodig.
DHA en de hersenen
DHA is een belangrijke bouwsteen van de hersenen en het netvlies van het oog. Het draagt bij aan de ontwikkeling van de hersenen en het gezichtsvermogen bij pups en kittens.
Ook volwassen en oudere dieren gebruiken DHA voor het onderhouden van deze functies. Dat maakt DHA belangrijk gedurende het hele leven, zonder dat een supplement daarmee automatisch nodig is.
EPA en DHA hebben ieder hun eigen rol en vullen elkaar aan.
Zalmolie, andere visolie of algenolie?
Zalmolie
Zalmolie is een veelgebruikte visolie voor honden en katten. Een scheutje over het eten voor de vacht of de gewrichten: veel baasjes kennen het. Maar is zalmolie wel zo logisch om te geven?
Zalmolie kan EPA en DHA leveren, maar de hoeveelheden verschillen per product. Het is niet automatisch beter dan andere visolie. De samenstelling, versheid en controle op verontreinigingen bepalen mede de kwaliteit.
Ook de plek van de vis in de voedselketen speelt een rol. Vissen nemen stoffen op uit hun omgeving en voedsel. Sommige verontreinigingen kunnen zich ophopen in het lichaam en verder in de voedselketen. Grote roofvissen kunnen daardoor meer van bepaalde stoffen bevatten dan kleine, kortlevende vissen.
Sardines en ansjovis staan lager in de voedselketen. Ze eten vooral plankton en leven relatief kort. Daardoor hebben ze doorgaans minder gelegenheid om bepaalde verontreinigingen op te stapelen dan grote, langlevende roofvissen. Olie uit deze kleine vissen kan daarom een interessante keuze zijn. Het gaat dus om hun plek in de voedselketen, niet om hoe diep ze in zee zwemmen. Ook bij deze oliën blijven zuivering en kwaliteitscontrole belangrijk.
Zalmolie kan afkomstig zijn van gekweekte zalm. Daar spelen ook het voer, de kweekomstandigheden en eventueel medicijngebruik een rol. De herkomst, zuivering en controle van de uiteindelijke olie zijn daarom belangrijk.
En goedkope zalmolie? Een lage prijs betekent niet automatisch dat de olie slecht is. Maar een voordelige fles is ook niet vanzelf een goede koop. Kijk hoeveel EPA en DHA de olie levert en of de fabrikant informatie geeft over zuivering en kwaliteitscontroles. Ontbreekt die informatie, dan kun je de kwaliteit moeilijk beoordelen. Vergelijk dus niet alleen de prijs per fles.
Kijk dus verder dan het woord ‘zalmolie’ op de fles: welke hoeveelheden EPA en DHA staan vermeld, wordt de olie getest op zware metalen, dioxinen en PCB’s, en hoe moet je die bewaren?
Algenolie
Algen vormen de oorspronkelijke bron van EPA en DHA in de voedselketen. Via hun voedsel krijgen vissen deze vetzuren binnen.
Algenolie levert deze vetzuren rechtstreeks uit gekweekte microalgen, zonder vis als grondstof. Sommige producten bevatten vooral DHA, andere zowel EPA als DHA. Kijk daarom goed naar de samenstelling. Ook bij algenolie blijven controle op kwaliteit en goed bewaren belangrijk.
Andere bronnen
Ook krill, groenlipmossel en calanus kunnen omega 3-vetzuren leveren. De samenstelling en hoeveelheid verschillen per product. Een andere bron is op zichzelf geen garantie voor een beter product.
Waarop let je bij de kwaliteit?
Een bruikbaar etiket vermeldt welke olie het product bevat en hoeveel EPA en DHA het levert. Kijk daarnaast of de fabrikant informatie geeft over onderzoek naar:
- Oxidatie: in hoeverre de olie door contact met zuurstof is aangetast.
- Verontreinigingen: bijvoorbeeld zware metalen, dioxinen en PCB’s.
- Samenstelling: of de gemeten hoeveelheden vetzuren overeenkomen met de productinformatie.
Woorden als ‘puur’, ‘premium’ of ‘natuurlijk’ vervangen deze informatie niet.
Let ook op de verpakking. Een donkere of ondoorzichtige fles beschermt tegen licht. Dat helpt de olie goed te houden, maar zegt nog niet alles over de kwaliteit van de inhoud.
Waarom is goed bewaren belangrijk?
Omega 3-vetzuren zijn gevoelig voor licht, lucht en warmte. Hierdoor kan de olie oxideren en in kwaliteit achteruitgaan.
Bij een fles komt de olie tijdens het gebruik steeds opnieuw in contact met lucht. Sluit de fles daarom direct na gebruik en zet hem niet op een zonnige vensterbank of naast het fornuis.
Volg de bewaarinstructies op het etiket. Vloeibare olie moet vaak na openen in de koelkast. Let daarbij op de houdbaarheid ná openen: die kan korter zijn dan de datum op de verpakking.
Kies een fles die past bij het gebruik. Een grote fles lijkt voordelig, maar heeft weinig voordeel als je de inhoud niet op tijd opmaakt. Noteer eventueel de openingsdatum op de fles.
Capsules beperken het contact met lucht per portie. Ook die moeten volgens het etiket worden bewaard, beschermd tegen licht en warmte. Ze zijn niet automatisch van betere kwaliteit dan vloeibare olie.
Een duidelijk afwijkende of ranzige geur is reden om de olie niet meer te gebruiken. Andersom bewijst een normale geur niet dat de olie nog goed is.
Heeft iedere hond of kat extra omega 3 nodig?
Nee. De voeding kan al EPA en DHA bevatten. Sommige medische dieetvoedingen bevatten bovendien extra hoeveelheden voor een specifiek doel.
Of een aanvulling passend is, hangt af van de totale voeding, de gezondheid van je dier en de samenstelling van het product. Meer toevoegen is niet vanzelf beter. Extra olie levert ook calorieën en kan bij sommige dieren maag-darmklachten geven.